Memur hakkında disiplin cezası verilebilmesinin ön koşulu disiplin soruşturmasıdır. Memurun işlediği iddia olunan disiplin suçuna dair gerekli süre verilerek alınmış savunmasını içeren usulüne uygun bir disiplin soruşturması olmaksızın verilen disiplin cezaları hukuka aykırı nitelikte olup iptal edilebilecektir.

Disiplin soruşturması disiplin cezası vermeye yetkili amir veya merci tarafından doğrudan ya da soruşturmacı atanması yoluyla yapılabilir. Soruşturmacı atanması durumunda soruşturmacının, hakkında soruşturma yürütülen memurdan daha alt bir derecede olmaması gerekir.

 

Disiplin Soruşturmasında Zamanaşımı:

Kanunda öngörülen süreler içerisinde disiplin soruşturmasının gerçekleştirilmemesi halinde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrayacaktır. Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında bir ay içinde, memurluktan çıkarma cezasında altı ay içinde disiplin kovuşturmasına başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar.

Disiplin cezasını gerektiren fiil ve hallerin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ise yine ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.

Belirtilen bu süreler hak düşürücü niteliktedir. Dolayısıyla bu belirli süreler içerisinde disiplin soruşturmasına başlanmaması veya disiplin cezası verilmemesi halinde disiplin cezası ‘zaman bakımından yetkisizlik’ nedeni ile hukuka aykırı olacak ve yargı organlarınca iptal edilebilecektir.

 

Disiplin Soruşturmasında Memurun Savunması:

Devlet memurunun savunması alınmadan memur hakkında disiplin cezası verilmesi mümkün değildir. Ceza verilmeden önce memura en az 7 gün verilip savunma hakkı tanınması zorunludur. Soruşturmayı yapanın veya yetkili disiplin kurulunun 7 günden az olmamak üzere verdiği süre içinde veya belirtilen bir tarihte savunmasını yapmayan memur, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır.

Savunma istem yazısında; isnat edilen fiil ve hâller açıkça (yer, kişi, zaman ve olay belirtilerek) yazılmalı, 7 günden az olmamak üzere makul (savunma hazırlamaya yeterli) bir süre verilmeli, verilen süre içinde savunma yapılmadığı takdirde savunma hakkından vazgeçilmiş sayılacağına ilişkin ihtar bulunmalıdır. Savunma süresi tebliğ ile başlar.

 

Disiplin Soruşturması Sonucu Verilebilecek Disiplin Cezaları:

Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezaları disiplin amirleri tarafından; kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, memurun bağlı olduğu kurumdaki disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra, atamaya yetkili amirler il disiplin kurullarının kararlarına dayanan hallerde Valiler tarafından verilir.

Devlet memurluğundan çıkarma cezası ise amirlerin bu yoldaki isteği üzerine, memurun bağlı bulunduğu kurumun yüksek disiplin kurulu kararı ile verilir.

Disiplin amirleri uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarını soruşturmanın tamamlandığı günden itibaren 15 gün içinde vermek zorundadırlar. Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektiren hallerde soruşturma dosyası, kararını bildirmek üzere yetkili disiplin kuruluna 15 gün içinde tevdi edilir. Disiplin kurulu, dosyayı aldığı tarihten itibaren 30 gün içinde soruşturma evrakına göre kararını bildirir. Memurluktan çıkarma cezası için disiplin amirleri tarafından yaptırılan soruşturmaya ait dosya, memurun bağlı bulunduğu kurumun yüksek disiplin kuruluna tevdiinden itibaren azami altı ay içinde bu kurulca, karara bağlanır.

Danıştay’a göre soruşturmacıya tanınan süreler ile disiplin amir ve kurullarına karar vermek için tanınan bu süreler düzenleyici nitelikte (idarenin iç işleyişine ilişkin nitelikte) olup, bu sürelerin sona ermesinden sonra bile verilen cezalar hukuka aykırı görülmemektedir.

Disiplin kurulu ve yüksek disiplin kurulunun ayrı bir ceza tayinine yetkisi yoktur, cezayı kabul veya reddeder. Ret halinde atamaya yetkili amirler 15 gün içinde başka bir disiplin cezası vermekte serbesttirler. Özel kanunların disiplin cezası vermeye yetkili amir ve kurullarla ilgili hükümleri saklıdır.

Danıştay kararları uyarınca memura disiplin cezası verme konusunda amire tanınan yetki bağlı yetki niteliğindedir. Amir bu yetkisini devredemez. Keza yetkisiz amir tarafından verilen disiplin cezasının yetkili amir tarafından aynen onanması durumunda da disiplin cezasının hukuka aykırılığı son bulmaz.

 

Memur Disiplin Cezalarında Üst Ceza – Alt Ceza Uygulanması:

Disiplin cezası verilmesine sebep olmuş bir fiil veya halin cezaların özlük dosyasından silinmesine ilişkin süre içinde tekerrüründe bir derece ağır ceza uygulanır. Aynı derecede cezayı gerektiren fakat ayrı fiil veya haller nedeniyle verilen disiplin cezalarının üçüncü uygulamasında bir derece ağır ceza verilir.

Geçmiş hizmetleri sırasındaki çalışmaları olumlu olan ve ödül veya başarı belgesi alan memurlar için verilecek cezalarda bir derece hafif olanı uygulanabilir. Buradaki bir derece hafif ceza konusunda idarenin takdir yetkisinin bulunmasına karşın, bu takdirin kullanılmaması durumunda neden kullanılmadığının somut biçimde ortaya konulması gerekir.

 

Memur Disiplin Cezasına Karşı Başvuru:

Disiplin amirleri tarafından verilen uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarına karşı disiplin kuruluna, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı yüksek disiplin kuruluna itiraz edilebilir. İtirazda süre, kararın ilgiliye tebliği tarihinden itibaren 7 gündür. İtiraz mercileri, itiraz dilekçesi ile karar ve eklerinin kendilerine intikalinden itibaren 30 gün içinde karara bağlar. 30 gün içinde karara bağlanmayan itiraz reddedilmiş sayılır. İtirazın kabulü hâlinde, disiplin amirleri kararı gözden geçirerek verilen cezayı hafifletebilir veya tamamen kaldırabilirler. Cezayı arttırma yetkileri yoktur.

7 gün içinde itiraz edilmediğinde, itiraz reddedildiğinde veya reddedilmiş sayıldığında memur disiplin cezası idari yönden kesinleşmiş olur. Devlet memurluğundan çıkarma cezasına karşı kanunda itiraz yolu öngörülmemiştir. Her ne kadar doktrinde üst makama itiraza engel bir durum bulunmadığı ileri sürülmekteyse de Danıştay kararları bu yönde değildir. Devlet memurluğundan çıkarma cezalarına ve idari yönden kesinleşen tüm memur disiplin cezalarına karşı idari yargıda dava açılabilir.

 

Sonuç olarak;

Devlet Memurlarına verilen disiplin cezasının hukuka uygunluğu disiplin soruşturmasının da hukuka uygun olarak yapılması şartına bağlıdır. İdarenin savunma usullerine uymamış olması, disiplin soruşturmasını yapan makamın yetkisizliği, soruşturma için öngörülen sürelere uyulmaması, disiplin cezasını veren makamın yetkisizliği, soruşturmacının disiplin kuruluna katılmış olması, (şekil bakımından sakatlık oluşturur) disiplin suçunun nitelenmesinin doğru yapılmamış olması ve disiplin cezası verilirken ölçülülük ilkesine riayet edilmemiş olması (Danıştay kararlarında ‘adil denge’, ‘gerekli denge’ ve ‘fiil ile ceza arasında uyum’ gibi kavramlarla da ifade edilmiştir.) disiplin cezasının hukuka aykırılığı sonucunu doğuracak ve verilen disiplin cezası idari yargı mercilerince iptal edilebilecektir.

Lütfen bizi takip edin ve beğenin:
error